Evolutietheorie of Scheppingsverhaal?

Wat is de essentie van de evolutietheorie?

De essentie van de evolutietheorie, zoals die teruggaat op Charles Darwin, is dat alle leven op aarde afstamt van gemeenschappelijke voorouders. Door natuurlijke selectie over zeer lange tijd zouden kleine, willekeurige veranderingen (mutaties) in erfelijk materiaal leiden tot aanpassingen. Voordelige eigenschappen vergroten de overlevings- en voortplantingskansen, waardoor soorten zich geleidelijk ontwikkelen en uiteindelijk nieuwe soorten ontstaan. Dit resulteert in een soort “boom des levens” met één gemeenschappelijke stam – zie de afbeelding.
(Deze boom moet niet natuurlijk niet worden verward met de bijbelse Boom des Levens die in het midden van de hof van Eden stond).

Evolutietheorie als verplichte leerstof

Op Nederlandse scholen maakt de evolutietheorie deel uit van de kerndoelen en exameneisen voor biologie. Scholen zijn verplicht deze theorie als wetenschappelijk model te onderwijzen. Het bespreken van het scheppingsverhaal is niet verboden, maar het mag niet als wetenschappelijk alternatief binnen het biologievak worden gepresenteerd.

Wat de VPRO Tegenlicht-documentaire laat zien

In de uitzending komen bioinformaticus Berend Snel (Universiteit Utrecht) en microbioloog Laura Villanueva aan het woord. Zij presenteren de recente inzichten uit hun DNA-onderzoek. (https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/wat-dna-uit-slootwater-ons-vertelt-over-jouw-onbekende-voorouders) De documentaire plaatst deze bevindingen binnen het standaard evolutionaire narratief, maar de feiten roepen juist vragen op.

Belangrijkste bevindingen in de documentaire

– DNA is alomtegenwoordig in het milieu. Met één emmer slootwater of modder kan DNA van 60 tot 200 verschillende organismen worden gewonnen.

– De oceanen bevatten meer micro-organismen dan er sterren in het heelal zijn. Dat is alleen al mindblowing

– DNA functioneert als digitale code. Sequencing levert miljoenen korte fragmenten op die met computers gereconstrueerd moeten worden.

– DNA is eigenlijk een digitaal informatie-dragend molecuul. Door het ‘sequencen van DNA’ kun je de informatie lezen en dat is heel makkelijk geworden. In de computer passen we die stukjes bij elkaar.

– De overgang van eenvoudige prokaryote cellen naar de complexe eukaryote cel (met kern) gebeurde door samensmelting van twee eenvoudige eencelligen. Dit was geen geleidelijke stap, maar een duizelingwekkend grote sprong. Binnen de complexe cel veranderde echt álles: DNA-organisatie, celstructuur en de toevoeging van volledig nieuwe, ingewikkelde machinerieën.

– De voorouder van alle complexe cellen had meteen al een hoge complexiteit. ongeveer net zo complex was als bij mensen. Alle complexe cellen – of het nu bakkersgist is, denkende mensen, of die verre gemeenschappelijke voorouder – slaan hun DNA op in een aparte afgesloten ruimte in de cel: de celkern.

De wetenschappers zelf over de onwaarschijnlijkheid

Berend Snel en Laura Villanueva geven zelf aan dat het niet zeker is of deze sprong nogmaals zou plaatsvinden. Laura Villanueva stelt dat ze bacterieel leven elders in het universum verwacht, maar complex leven (planten, dieren, mensen) veel onwaarschijnlijker acht. Hierover zeggen ze zelf: ‘De puzzel wordt alleen maar groter‘.

Versterking van de leemten in de evolutietheorie

De bevindingen versterken drie belangrijke bezwaren:

1. De Cambrische Explosie: Rond 540 miljoen jaar geleden verschijnen vrijwel alle complexe diervormen plotseling zonder duidelijke voorlopers.

2. Macro- versus Micro-evolutie: Micro-evolutie binnen soorten is duidelijk, maar macro-evolutie (nieuwe organen en systemen) kent grote gaten in het fossielenarchief.

3. Niet-reduceerbare complexiteit: Systemen in de cel werken alleen als alle onderdelen tegelijk aanwezig zijn. Voorbeelden hiervan zijn de zweepstaart (flagellum) van bacteriën, de bloedstollingscascade en het oog. Een half oog of een half ontwikkelde zweepstaart zou geen evolutionair voordeel bieden en zou daarom door natuurlijke selectie worden geëlimineerd.

De sprong naar de complexe cel lijkt zonder functionele tussenstappen te zijn gegaan en dat maakt de theorie precies dat, niet meer dan een theorie.

Onze conclusie

Moderne DNA-technologie levert steeds meer data op en belicht vooral de structurele leemten in de evolutietheorie. De erkenning door de wetenschappers zélf dat de grootste sprong extreem onwaarschijnlijk en mogelijk uniek is, maakt de huidige verplichte onderwijsaanpak nog opvallender. Hoewel de onwaarschijnlijkheid van de evolutietheorie zegt op zichzelf niets over de juistheid van het scheppingsverhaal, maar laat wel zien dat het huidige dominante denkmodel grote, onopgeloste gaten bevat. De verplichting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, om de evolutietheorie als een exclusieve claim op de ontstaansgeschiedenis van de mensheid te onderwijzen op de Nederlandse scholen, mist daarrmee op feiten gebaseerde argumenten.

De mening van andere wetenschappers

Gelukkig zijn er ook wetenschappers die het bijbelse Scheppingsverhaal helemaal niet afschrijven. Een voorbeeld hiervan is Dr. Ard Louis. Hij is hoogleraar theoretische fysica aan de Universiteit van Oxford met een breed scala aan interdisciplinaire interesses, waaronder zelfassemblerend DNA, evolutietheorieën, de dynamica van zachte materie, machinaal leren en toepassingen van algoritmische informatietheorie (https://en.wikipedia.org/wiki/Ard_Louis).
Dr. Louis identificeert zich als Christen en verdedigde zijn geloof in een Schepper van hemel en aarde in een EO documentaire: https://npo.nl/start/afspelen/ard-louis. In deze documentaire zegt hij onder meer dat de wetenschappelijke vragen die je -misschien met recht- over het scheppingsverhaal kunt stellen, zeker niet kleiner zijn dan de vragen die je over de geldigheid van de evolutietheorie kun stellen.

Andere bronnen met wetnschappelijke beschouwing van het scheppingsverhaal zijn bijvoorbeeld: https://www.icr.org/evidence/